TÜRKİYE'DE KRİPTO VARLIK KAZANÇLARININ VERGİLENDİRİLMESİ: MEVCUT DURUM, KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ
Author :
Abstract
Kripto varlıklar, Satoshi Nakamoto’nun 2009’da tanıttığı Bitcoin ile ortaya çıkan, merkezi otoriteye ihtiyaç duymayan, blok zincir teknolojisiyle çalışan gayri maddi dijital varlıklardır. Temel özellikleri anonimlik, yüksek volatilite ve merkeziyetsizlik olup, geleneksel finansal araçlardan ayrışmaktadır. Türkiye’de TCMB tarafından “gayri maddi varlık” olarak tanımlanmış, ödemelerde kullanımı yasaklanmış, ancak hukuki niteliği ve vergilendirilmesi hâlâ netleştirilememiştir. Çalışmada kripto varlıkların uluslararası vergilendirme uygulamaları ABD, Almanya, İngiltere, Malezya, Kanada ve Japonya örnekleriyle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ülkeler arasında üç temel model öne çıkmaktadır: emtia, menkul kıymet ve gayri maddi varlık modeli. Almanya bireysel yatırımcılara 1 yıl tutma şartıyla tam vergi muafiyeti, ABD ve İngiltere teknoloji-nötr sermaye kazancı rejimi, Japonya ise yüksek oranlı “çeşitli gelir” vergilendirmesi ile dikkat çekmektedir. Genel olarak bireysel yatırımcı açısından en avantajlı rejimler Almanya ve Malezya, kurumsal/profesyonel faaliyetlerde ise en ağır yük Japonya’da görülmektedir. Türkiye’de mevcut mevzuatta kripto varlık kazançları Gelir Vergisi Kanunu’nun yedi gelir unsurundan hiçbirine kesin olarak dahil edilemediğinden, Gelir İdaresi Başkanlığı “kanunilik ilkesi” gereği vergilendirme yapılamayacağı görüşündedir. Bu durum ciddi belirsizlik, kayıt dışılık, vergi kayıp-kaçağı ve adalet ilkesinin zedelenmesi gibi sorunlara yol açmaktadır. Araştırma, nitel yöntemlerle Vergi Konseyi raporları, akademik literatür ve 2025 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeleri (7518 sayılı Kanun) temel almaktadır. Bulgular, spesifik bir vergi rejiminin aciliyetini vurgulamakta; "dijital varlık iratları" gibi yeni bir gelir unsuru önerilmektedir. Bu düzenleme, vergi adaleti ve uyumunu artırırken, sektörel büyümeyi teşvik edebilir.
Keywords
Abstract
Crypto assets are intangible digital assets powered by blockchain technology, requiring no central authority, originating with Bitcoin, introduced by Satoshi Nakamoto in 2009. Their key characteristics are anonymity, high volatility, and decentralization, distinguishing them from traditional financial instruments. In Turkey, they are defined as "intangible assets" by the Central Bank of the Republic of Turkey, and their use in payments is prohibited. However, their legal nature and taxation remain unclear. This study examines the international taxation practices of crypto assets in comparison with the examples of the US, Germany, the UK, Malaysia, Canada, and Japan. Three main models stand out among countries: commodity, security, and intangible asset models. Germany offers full tax exemption to individual investors with a one-year holding requirement, the US and UK offer technology-neutral capital gains regimes, and Japan stands out with its high-rate "miscellaneous income" taxation. Generally, Germany and Malaysia are the most advantageous regimes for individual investors, while Japan bears the heaviest burden for corporate/professional activities. Because cryptocurrency earnings cannot be explicitly included in any of the seven income elements of the Income Tax Law under current Turkish legislation, the Revenue Administration believes they cannot be taxed due to the "principle of legality." This situation leads to significant uncertainty, informality, tax loss and evasion, and undermining the principle of justice. The research is based on Tax Council reports, academic literature, and regulations in effect as of 2025 (Law No. 7518) using qualitative methods. The findings highlight the urgency of a specific tax regime; a new income element such as "digital asset earnings" is proposed. This regulation could increase tax fairness and compliance while stimulating sectoral growth.