ANAYASAL VERGİLENDİRME İLKELERİ ÇERÇEVESİNDE VERGİ EROZYONU SORUNU: ANAYASA MAHKEMESI KARARLARI ÜZERINE DEĞERLENDİRME
Author :
Abstract
Çalışmada vergi erozyonu sorunu, 1982 Anayasası’nın 73. maddesinde güvence altına alınan anayasal vergilendirme ilkeleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, vergi erozyonunun yalnızca mali sonuçlar doğuran teknik sorun olmadığını, genellik, mali güce göre vergilendirme, vergi adaleti ve yasallık ilkeleri üzerinde aşındırıcı etkiler meydana getiren anayasal sorun niteliği taşıdığını ortaya koymaktır. Bu kapsamda kayıt dışı ekonomi, vergi kaçakçılığı, vergiden kaçınma, vergi muafiyet ve istisnaları ile çok uluslu şirketlerin kâr aktarım stratejileri gibi vergi tabanını daraltan unsurlar değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve temel yöntem olarak doktriner hukuk analizi kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan temel bulgu, Anayasa Mahkemesi’nin vergi erozyonunu yapısal bir anayasal sorun olarak değerlendirmek yerine, muafiyet ve istisna düzenlemelerini çoğunlukla tekil kararlar düzeyinde denetleme eğiliminde olduğudur. İncelenen kararlar, Mahkeme’nin kamu yararı gerekçesiyle kanun koyucuya geniş bir takdir yetkisi tanıdığını, fakat bu yetkinin sistematik kullanımının Anayasa’nın 73. maddesi üzerindeki aşındırıcı etkisini yeterince değerlendirmediğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışmada, vergi erozyonuyla mücadelenin yalnızca mali bir zorunluluk değil aynı zamanda anayasal bir gereklilik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
This study examines tax erosion within the framework of the constitutional principles of taxation enshrined in Article 73 of the 1982 Constitution. The primary objective of this study is to demonstrate that tax erosion is not merely a technical issue with financial consequences, but rather a constitutional problem that corrodes the principles of universality, taxation according to financial capacity, tax justice, and legality. In this context, factors that narrow the tax base such as the informal economy, tax evasion, tax avoidance, tax exemptions and exceptions, and profit-shifting strategies of multinational corporations have been evaluated. The study adopted a qualitative research method and utilized doctrinal legal analysis as the primary methodology. The key finding of the study is that, rather than assessing tax erosion as a structural constitutional issue, the Constitutional Court tends to review exemption and exception regulations primarily at the level of individual decisions. The examined decisions demonstrate that while the Court grants the legislature broad discretion on the grounds of public interest, it has not sufficiently assessed the erosive effect of the systematic exercise of this discretion on Article 73 of the Constitution. Consequently, the study concludes that combating tax erosion is not merely a fiscal necessity but also a constitutional imperative.
Keywords
Tax erosion, Article 73 of the Constitution, tax exemption, Constitutional Court decisions