TÜRK VERGİ HUKUKUNDA MALİ GÜÇ VE ÖDEME GÜCÜ KAVRAMLARININ KARŞILAŞTIRILMASI VE FİİLİ YANSIMALARI
Author :
Abstract
Bu çalışma, vergi hukukunun temel ilkelerinden biri olan mali güce göre vergilendirme ilkesini, ödeme gücü kavramı ile karşılaştırmalı olarak incelemeyi ve içeriklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Türk hukukunda anayasal bir ilke olarak düzenlenen mali güç, bireyin vergilendirilebilir ekonomik kapasitesini ifade etmekte ve vergilendirmede eşitlik ve adaletin sağlanmasında temel ölçüt olarak kabul edilmektedir. Ancak mali gücün, çoğunlukla gelir, servet ve harcama gibi objektif göstergelere dayanması, mükellefin vergi ödeme anındaki fiili ekonomik durumunu her zaman yansıtması anlamına gelmemektedir.
Türk vergi sisteminin yapısal özellikleri, özellikle dolaylı vergilerin ağırlığı, servet vergilerinde ortaya çıkan likidite sorunları ve vergi tarifesinin uygulamadaki etkileri çerçevesinde değerlendirilmekte; bu bağlamda mali güç ilkesinin uygulamada ödeme gücünü yeterince yansıtmadığı, temsil etmediği söylenebilir. Zaten bu nedenle de mali güç ölçütü yanında ödeme gücü ölçütüne ihtiyaç duyulmuştur.
Sonuç olarak çalışmada, mali gücün vergilendirmenin normatif temelini oluşturmasına rağmen, vergilendirmede adaletin sağlanabilmesi için belirleyici ölçütün ödeme gücü olması gerektiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the principle of taxation according to financial capacity—one of the fundamental principles of tax law—in comparison with the concept of ability to pay, and to define their respective contents. Financial capacity, established as a constitutional principle in Turkish law, refers to an individual’s taxable economic capacity and is accepted as the fundamental criterion for ensuring equality and justice in taxation. However, the fact that financial capacity is largely based on objective indicators such as income, wealth and expenditure does not necessarily mean that it always reflects the taxpayer’s actual economic situation at the time of tax payment.
The structural characteristics of the Turkish tax system—particularly the dominance of indirect taxes, liquidity issues arising in wealth taxes, and the practical effects of the tax schedule—are evaluated within this framework; in this context, it can be argued that the principle of financial capacity does not sufficiently reflect or represent the taxpayer’s ability to pay in practice. Indeed, this is precisely why there is a need for the criterion of ability to pay alongside the criterion of financial capacity.
Consequently, the study has sought to demonstrate that, although financial capacity forms the normative basis of taxation, the decisive criterion for ensuring tax justice must be the ability to pay.