Uluslararası Ticari Sözleşmelere Uygulanacak Hukukun Yeknesaklaştırılmasına İlişkin UNIDROIT İlkelerinde Sözleşmelerin Yorumlanması Prensipleri
Author :
Abstract
Küreselleşme neticesinde uluslararası ticaretin gelişmesi bazı sorunları da beraberinde getirmiştir. Özellikle uluslararası sözleşmelerdeki uyuşmazlıklara farklı hukukların uygulanması, benzer olaylarda farklı sonuçlara varılmasına sebep olmuştur. Ulusal hukukların hükümlerindeki bu çeşitlilik öngörülemezliğe ve hukuki belirsizliğe, dolayısıyla da hukuki güvensizliğe yol açmıştır. Küreselleşme ile ortaya çıkan bu sorun, sözleşmeler hukukuna ilişkin maddi kuralların yeknesaklaştırılması, ulusal hukuk düzenlerindeki farklılıklardan kaynaklanan engellerin giderilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu ihtiyacı karşılayabilmek amacıyla UNIDROIT Prensipleri[1] ve Avrupa Sözleşmeler Hukuku İlkeleri[2] kabul edilmiştir. Söz konusu ilkeler sadece sözleşmeler hukuku alanı ile sınırlı olsalar da Avrupa Medeni Kanunu’nun hazırlanmasına yönelik önemli çalışmalardır. Sözleşmenin yorumlanması uluslararası ticari sözleşmelerde sıkça karşımıza çıkan sorunlardandır. Zira, farklı ülkelerdeki tacirler sözleşme ilişkisi içinde kullanılan ifadelere farklı anlamlar verebilmektedir. UNIDROIT İlkelerinde de yorum kurallarına ayrıntılı olarak yer verilerek bu önemli soruna çözüm getirilmeye çalışılmıştır.
[1] 1926 yılında özel hukukun birleştirilmesi amacıyla kurulan “Özel Hukukun Yeknesaklaştırılmasına İlişkin Uluslararası Enstitü (Instıtut International Pour l’Unification du Droit Privé -UNIDROIT-)”, uluslararası ticari sözleşmelere ilişkin prensipleri hazırlayan organizasyondur. Arzu Oğuz “Hukuk Tarihi ve Karşılaştırmalı Hukuk Açısından Uluslararası Ticaret Hukuku, UNIDROIT İlkeleri’nin Lex Mercatoria Niteliği” (2001) 50 (3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27ff; Ceyda Süral, Uluslararası Ticari Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk Olarak UNIDROIT Prensipleri (Güncel 2008) 49ff.
[2] Lando komisyonu tarafından hazırlanan Avrupa Sözleşmeler Hukuku Genel İlkeleri (PE), UNIDROIT İlkeleri ile benzer düzenlemeler içermektedir; ancak, bu genel ilkelerin uygulama alanı UNIDROIT prensiplerinden farklı olarak, Avrupa Birliği’ne üye ülkeler ile sınırlıdır. Oysa, UNIDROIT İlkeleri uluslararası ticari sözleşmelere uygulanmaktadır. Dolayısıyla, UNIDROIT İlkelerinin uygulanması bakımından bölgesel bir sınırlama söz konusu değildir. Bir diğer fark da UNIDROIT İlkeleri uluslararası ticarî sözleşmeler için geçerli iken Avrupa Sözleşmeler Hukuku Prensipleri’nin her türlü sözleşmeler bakımından geçerli olması, hatta tüketiciler ile yapılan sözleşmelerde de uygulama alanı bulmasıdır Avrupa Sözleşmeler Hukuku Genel İlkeleri’nin ortaya konmasının sebepleri, Avrupa içerisindeki sınırlar ötesi hukuki işlemleri kolaylaştırmak, Avrupa Birliği içerisinde kavramsal ve sistematik temel oluşturmak, Kıta Avrupası ülkeleri ve Common Law sistemi arasında köprü oluşturmak, iç hukuk bakımdan yasa koyucuya yol göstermek, model oluşturmak ve Avrupa Sözleşmeler Hukuku kanunlaştırma hareketi için ilerleme sağlamaktır. Cemre Kocaçimen “Avrupa Sözleşme Hukuku İlkeleri (Ole Lando İlkeleri)”, (2007) 15 (2) Terazi Hukuk Dergisi 105ff; Bengü Kavlak “Avrupa Sözleşmeler Hukuku İlkeleri’in Işıl Özkan and Bengül Kavlak and Ceyda Süral Efeçınar (eds), Yeni Lex Mercatoria ve Kaynakları (On İki Levha Yayıncılık 2021) 90ff
Keywords
Abstract
As a result of globalization, the developpement of international trade has also brought certain problems along with it. In particular, the application of different legal systems to disputes arising from international contracts has led to different outcomes in similar cases. This diversity in the provisions of national laws has caused unpredictability and legal uncertainty and consequently legal insecurity. This problem, which emerged with globalisation, has created the need to harmonize the substantive rules of contract law and to eliminate the obstacles arising from differences between national legal systems. In order to meet this need, the UNIDROIT Principles and Principles of European Contract Law have been adopted. Altough this principles are limited to the field of contract law, they constitute important studies aimed at the preperation of a European Civil Code. The interpretation of contracts is a common issue in international commercial contracts. This is because traders in different countries may assign different meanings to the terms used in contractual relationships. The UNIDROIT Principles also address this important issue by providing detailed rules on interpretation.