TÜRKİYE’DE KAMU KESİMİNİN KAPSAMI VE BÜTÇE DIŞI KAMU KESİMİNİN YERİ VE ETKİLERİ
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, 5018 sayılı Kanun çerçevesi dışında tutulan döner sermayeli işletmeler, vakıflar ve dernekler ile bütçe dışı fonlar ve varlık fonu uygulamaları gibi çeşitli kurumları incelemektir. Buna ek olarak, merkezi yönetim bütçesi dışında tutulan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), döner sermayeli işletmeler ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) de genel yönetim bütçesi kapsamında yer almakla birlikte konsolide bütçe dışında tutulmaktadır.
Sonuç itibariyle, “bütçe dışı kamu” olarak adlandırılan bu kurumlar, bir yandan kamu maliyesine ek kaynak ve esneklik sağlayarak ekonomik istikrara katkıda bulunurken; diğer yandan mali istatistiklerin kapsamını daraltarak şeffaflık ve hesap verebilirlik tartışmalarına yol açmakta, kontrol dışı harcamalar, görev zararları ve yüksek maliyetli çalışma kompozisyonları aracılığıyla kamu kesimi dengesinde sızıntı yaratmakta ve bütçe disiplinini zayıflatmaktadır.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to examine various institutions that operate outside the framework of Law No. 5018, including revolving fund enterprises, foundations and associations, extrabudgetary funds, and sovereign wealth fund practices. In addition, institutions such as the Social Security Institution (SGK), revolving fund enterprises, and State Economic Enterprises (SEEs), which are excluded from the central government budget, are included within the general government budget but remain outside the consolidated budget.
Ultimately, these entities—referred to as the extrabudgetary public sector—on the one hand, provide additional resources and flexibility to public finance, thereby contributing to economic stability; on the other hand, they narrow the scope of fiscal statistics, give rise to debates on transparency and accountability, and create leakages in the public sector balance through off-budget expenditures, duty losses, and high-cost operational structures, thereby weakening fiscal discipline.