Geleneksel vergi sistemleri, sanayi toplumunun üretim ve tüketim ilişkilerine dayanmakta olup, dijital ekonominin sınır tanımayan yapısı karşısında giderek yetersiz kalmaktadır. Dijital platformlar, bulut bilişim, yapay zekâ ve büyük veri gibi teknolojik gelişmeler; vergi tabanının daralması, vergiden kaçınma ve adaletsizlik gibi sorunları daha da görünür hale getirmiştir. Bu çerçevede vergi idareleri ve politika yapıcılar, mevcut sistemleri yeniden yapılandırma ihtiyacıyla karşı karşıyadır.
Akıllı vergilendirme, bu dönüşüm ihtiyacına cevap olarak ortaya çıkan çağdaş bir yaklaşımdır. Teknoloji destekli analiz sistemleriyle vergi uyumunu artırmayı, risk temelli denetimi yaygınlaştırmayı ve mükellef davranışlarını veri üzerinden değerlendirmeyi amaçlar. Aynı zamanda, çok uluslu şirketlerin dijital gelirlerinin etkin biçimde vergilendirilmesi ve uluslararası iş birliklerinin sağlanması açısından da stratejik bir rol üstlenmektedir.
Bu çalışmada, dijital çağda vergi reformunun temel dinamikleri incelenecek; akıllı vergilendirme yaklaşımlarının teorik temeli, uygulama örnekleri ve Türkiye açısından potansiyel katkıları değerlendirilecektir. Literatür taraması, karşılaştırmalı uygulama analizi ve öneri temelli bir bakış açısıyla hazırlanan bu çalışma, dijitalleşen dünya karşısında vergi sistemlerinin açıklanmasını hedeflemektedir.
Traditional tax systems, based on the production and consumption relationships of industrial societies, are increasingly inadequate in the face of the boundless nature of the digital economy. Technological advancements such as digital platforms, cloud computing, artificial intelligence, and big data have made problems such as the narrowing of the tax base, tax avoidance, and injustice even more visible. In this context, tax administrations and policymakers face the need to restructure existing systems.
Smart taxation is a contemporary approach that emerged in response to this need for transformation. It aims to increase tax compliance through technology-enabled analysis systems, expand risk-based auditing, and assess taxpayer behavior based on data. It also plays a strategic role in effectively taxing the digital income of multinational corporations and facilitating international collaborations.
This study will examine the fundamental dynamics of tax reform in the digital age, assessing the theoretical basis of smart taxation approaches, their practical applications, and their potential contributions to Turkey. This study, prepared with a literature review, comparative application analysis, and a recommendation-based perspective, aims to explain tax systems in the face of the increasingly digital world.