Vergi İncelemesi Aşamasında Yükümlünün Hukuki Dinlenilme Hakkı
Author :
Abstract
Bu çalışma, adil yargılanma hakkının temelini oluşturan hukuki dinlenilme hakkının, vergi yükümlüsü açısından vergi incelemesi aşamasındaki uygulanabilirliğini ve koruma alanını araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma; hukuki dinlenilme hakkının bilgilenme, açıklama ve dikkate alınma şeklindeki unsurlarını Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) madde (md) 6 ve Anayasa md. 36 çerçevesinde, vergi usulüne ilişkin güncel düzenlemelerle ilişkilendirerek incelemektedir. Ulaşılan sonuç, bu hakkın salt dava aşamasında değil, delillerin toplandığı inceleme aşamasından itibaren var olması gerektiğini göstermektedir. Özellikle vergi cezaları bağlamında AİHS md. 6 kapsamında genişletilmiş bir cezai korumadan bahsedilebilir. Mevzuattaki güncel değişiklikler bu hakkı olumsuz etkilemezken incelemeye başlama tarihi ve kapsamdan sapma gibi konularda hukuki güvenlik yönünden sakıncalı hususların mevcut olduğu tespit edilmiştir. Çalışma; temel hak korumasını, vergi yargılaması ile idari inceleme arasındaki doğrudan bağ üzerinden irdelemesiyle özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the applicability and scope of protection of the right to be heard, which forms the foundation of the right to a fair trial, for taxpayers during the tax inspection stage. The study analyzes the elements of the right to be heard, namely the right to be informed, the right to explain, and the right to be taken into consideration, within the framework of Article 6 of the European Convention on Human Rights (ECHR) and Article 36 of the Turkish Constitution, in connection with current regulations on tax procedure.The findings indicate that this right should exist not only at the litigation stage but also from the very beginning of the evidentiary phase, that is, during the inspection process. In particular, with respect to tax penalties, an expanded form of criminal protection under Article 6 of the ECHR can be observed. While recent legislative amendments do not adversely affect this right, certain issues — such as the determination of the inspection’s starting date and deviations from its scope — pose risks to legal certainty.By examining the protection of fundamental rights through the direct relationship between tax adjudication and administrative inspection, this study seeks to provide an original contribution to the field.
